خارجى هستم چون خود او قادر به اين كار و اقدامات ثبات‌بخش نيست ، ولى عقيده‌ام اين است كه از اعطاى كوركورانهء امتيازات اقتصادى به جاى نفع در واقع صدمه خواهد ديد و لازم است كه مشاوران او از ابراز شور و اشتياق در اين زمينه احتراز جويند . چون معمولا امتيازگر اولى بيشتر در صدد است كه حق خود را به ديگرى واگذار و نفع سرشارى تحصيل كند و بنابر قاعده چنين شخصى يك آدم ماجراجو و گاهى نيز حقه‌باز است و با شكست اين‌گونه اقدامات بىاساس سرمايه‌هاى معتبر نگران و از مملكت گريزان مىشوند ، ازاين‌رو اهالى محل نسبت به كار و درستى اروپائيان نظر منفى اتخاذ مىكنند . منافع ايران به بهترين وجه وقتى تأمين خواهد شد كه از طريق جاده‌سازى و كشيدن خط آهن شروع به اقدامات كند نه اينكه با اعطاى حقوق انحصارى مبالغه‌آميز و امتيازهاى پرآب‌وتاب به عناصر ولگرد فتنه‌انگيز امكان كاميابى خويش را دوچار مخاطره سازد . طرح‌هاى اخير - پيش‌آمدى ناگوار ، ولى قابل‌توجه مؤيد حقيقى كه در سطور فوق بيان شده است و ابتدا در روزنامهء « تايمز » درج شده بود راجع به موردى است كه درست همزمان با مسافرتم به ايران اتفاق افتاد . از جملهء امتيازات سابق يكى هم لاتارى دولتى در ايران بود ، اما اين امتيازنامه بواسطهء دربر داشتن موادى ناپسند و بىتناسب از بين رفت . با ناديده انگاشتن پاره‌اى محظورات واقعى اين امتياز به يك سنديكا واگذار شد و سپس به شركتى با عنوان ( بنگاه سرمايه‌گذارى ايران ) رسيد كه تباهى نهائى كار آن بازار لندن را در سال 1890 به هيجان انداخت و عاقبت پس از يك دوره نقل و انتقال‌ها امتياز مزبور كه معلوم نيست ملامت اخلاقى آن را متوجه كدام عنصرى بايد ساخت ، اين شد كه لطمهء شديدى به اعتبار ايران وارد آمد و سرمايه‌هاى خارجى ناياب گرديد . از اين‌رو هنگامى كه در پاييز همان سال نقشهء وسيعى براى تشكيل « شركت تنباكوى دولتى ايران » پيشنهاد شد كه غرض از آن خريد و فروش و پرداختن كليهء محصولات